İslami ilim
İslam dinini farklı açılardan anlamak ve araştırmak amacıyla sistematik çalışmalar yapan disiplinlere İslami ilim (dini ilim) denir.

İslami ilimlerden en çok bilinenleri şunlardır:

• tefsir
• hadis
• kelam
• fıkıh
• mezhepler tarihi
• tasavvuf

Çalışma alanları
İslam dini üzerine yapılan çalışmalar üç alanda toplanabilir:

• iman, inanç ve düşünceler alanı (itikadi hükümler)
• amel, ibadet ve sosyal ilişkiler (muamelat) gibi uygulamalar alanı (ameli hükümler)
• ahlak, değer yargıları, davranışlar alanı (ahlaki hükümler)

İslam dini, Allah'ın varlığına ve birliğine inanmak yani, tevhid ile başlar. Diğer bütün inanç esasları (imanın şartları: meleklere, peygamberlere, kitaplara, ahiret gününe iman gibi) ve ameller (ibadet, ahlak gibi) tevhid ile yani inanç esasları üzerine kurulu eylemler ile anlam ve değer kazanır.

Aşağıda İslami ilimler ile kelam ilmi arasındaki ilişkilere yer verilmiştir.

Tefsir
Müfessir (tefsir alimi), kelam iliminin konusu olan tevhid, nübüvvet ve ahiret ile ilgili ayetleri tefsir ederken kelam ilminden faydalanır. Kelami tartışmalar ve açıklamalar tefsir ilminde inanç ile ilgili ayetlerin yorumlanmasında etkili olmuştur.

Hadis
Hadis ilminin (muhaddis aliminin) çalışma alanı Hz. Peygamberin sözleri ve davranışlarıdır.  Hadis alanındaki çalışmalar ancak Hz. Muhammed'in peygamberliğinin ispatı ile anlam kazanır. Nübüvvet (peygamberlik), inanç esaslarından dolayısıyla kelam ilminin temel konularından birisidir.

Fıkıh
Fıkıh ilmi, dinen yükümlü kimselerin (mükelleflerin) sorumluluklarını (ibadet ve muamelat) araştırır. Kelam ilmi ise mükelleflerin özgür eylemlerinin (hür iradenin) varlığı, ibadet etmenin neden gerektiği gibi konulara yoğunlaşır.

Fakih (fıkıh alimi), bazı fiiller hakkında akla dayalı hükümler vermek durumunda kalabilir. Kelam ilmi ise fıkhi hükümlerin akılla yorumlanıp yorumlanamayacağını araştırır.

Mezhepler tarihi
Kelam ilmi, inanç alanındaki fikir hareketlerini (ekolleri) düşünce ve fikri savunma yönüyle incelerken, mezhepler tarihi bu hareketlerin tarihi süreçlerini, sosyal ve siyasal arka planını araştırır.

Tasavvuf
Tasavvuf ahlak, nefis terbiyesi, ruh gibi manevi alanda çalışan bir ilimdir. Örneğin, mutasavvıf (tasavvuf ile ilgili kişi, sufi) nefis terbiyesini ve mertebelerini, aklın mahiyetini ve mertebelerini açıklarken; kelam ilmi, beden-ruh ilişkisi ve ahlak teorileri gibi konularda çalışır. Tasavvuf insana ait nefis-beden-ruh-kalp-akıl unsurlarının eğitilmesi, olgunlaştırılması ve gelişimi (tekamül); kelam ilmi ise bu kavramların terim olarak anlam ve özelliklerini araştırır.

Sonuç
Gazali'ye göre kelam külli (tümel, genel), diğer ilimler ise cüzi (tikel) ilimdir. Kelam ilminin diğer isimleri bu ifadeyi doğrulayacak niteliktedir.

Her ne kadar İslami ilimler kendi çalışma alanlarında araştırmalar yapan disiplinler olsa da birbirlerinden beslenirler. Kelam ilmini diğer ilimlerden bağımsız düşünmek mümkün değildir: örneğin kelam ilmi, tefsir ve hadis ilimlerinden inanç esaslarıyla ilgili ayet ve hadisleri öğrenerek faydalanır.