1010
Türkçe dil bilgisinde etken ve edilgen eylem ne demektir?

İşi yapanın belli olduğu eylemlere etken, işi kimin yaptığı belli olmayan öznesi bilinmeyen eylemlere edilgen fiil denir.

Özne-yüklem ilişkisi
Öznenin eylemi yapması ve bundan etkilenmesi fiilin çatısında özne-yüklem ilişkisini ortaya koyar.
 
çatı özne-yüklem ilişkisi
etken özne işi kendi yapar.
edilgen özne yapılan işten etkilenir.
dönüşlü özne işi yapan ve işten etkilenendir.
işteş özne işi birlikte/karşılıklı yapar.

"-l, -n, -ş" çatı ekleri kullanılır.

Etken eylem
İşi öznenin yaptığı, hiçbir çatı eki almayan gerçek ya da gizli özneli eylemlerdir.
 
Ali okula gitti. Kim gitti? -> Ali

Edilgen eylem
İşi kimin yaptığı belli olmayan, öznesi bilinmeyen eylemlerdir.  Etken eylemlere "-l, -n" çatı ekleri getirilerek yapılır.
 
Kayıp çocuk bulundu.
Gerekli bilgi verildi.

Sözde ve örtülü özne
Eylemden etkilenen nesneye "sözde özne" denir.
 
Masallar anlatıldı.
anlatan kim -> ?
anlatılan ne -> masallar
"masallar" gizli özne.

Geçişsiz eylem, edilgen olduğuda cümlede sözde özne de bulunmaz.
 
Eve erken dönüldü.
"dönmek" geçişsiz fiil
dönen kim -> "dönüldü" edilgen fiil
dönülen ne -> ? -> gizli özne yok.

İşi yapan "-ce,-ca" ekiyle ya da "tarafından" sözcüğüyle ifade edilirse buna "örtülü özne" denir.
 
Kitap Tolga tarafından bulunmuş.
Oylama meclis üyelerince kabul edildi.

Ek yığılması
İki edilgenlik eki art arda kullanılarak edilgenlik pekiştirilebilinir.
 
Çorbanın hepsi yendi.
Çorbanın hepsi yenildi.
Bu alana not ekleyebilirsiniz.
Başka bir sorunuz mu var?
Yorumlar (1)
Katılıyor musun?
511

İşe yarıyor


20.06.2020

10/10

Bu Yoruma Cevap Yaz

İlgili Konu
Fiil
İlgili Kayıtlar
Benzer Kayıtlar
İlginizi Çekebilir