00
Kesinlik ifade edip etmeme bakımından nakli delil türleri nelerdir?

Nakli delillerin dereceleri şunlardır: kat'i delalet, sübutu kat'i manaya delaleti zanni, sübutu zanni manaya delalet kat'i, zanni delalet

Delillerin kuvveti
Nakli delilin kuvvetinden bahsedilirken iki kıstas göz önüne alınır:
  • sübut, haberin hakikate uygunluk derecesi, lafız, cümlede geçen kelimeler, söz, gerçekleşmiş olması demektir.
  • delalet, yani haberin hükme (işaret ettiği anlama) delaletinin derecesi (uygunluğu) demektir.
Kat'i olma
  • Bir delilin sübutunun kat'i olması, mütevatir haber olmasıdır. (ayetler ve mütevatir hadisler)
  • Bir delilin delaletinin kat'i olması, başka bir hükme ya da anlama (manaya) delalet (işaret) etmemesi, anlamı açık bir haber olmasıdır.

Dereceler
Nakli deliller, kesinlik ifade etmelerine göre dörde ayrılır. Böylece bu deliller ile çıkartılan hükümlerin kuvvet derecelerini belirlenir.

Nakli deliller, kat'i delil ya da zanni delil olabilir. Nakli deliller, sübut ve manaya delalet açısından dörde ayrılır:
  • kat'i delalet (sübutu ve delaleti kat'i)
  • sübutu kat'i, manaya delaleti zanni
  • sübutu zanni, manaya delalet kat'i
  • zanni delalet (sübutu da manaya delaleti de zanni)
Kat'i delalet
Kur'an ayeti ya da hadis metni olasılık barındırmaksızın belirli bir konuyu net bir şekilde işaret ediyorsa bu duruma kat'i delalet denir.

Emir ve yasak hükümler içeren farz ve haram bildiren ayetler ve hadisler böyledir.

Muhkem ve müfesser olan Kur'an ayetleri ile muhkem ve müfesser olan mütevatir hadisler sübutu ve delaleti kat'i delillerdir. Bu delillerin (delalet-i kat'i) hem sübutu hem de işaret ettiği anlam kat'idir.

Sübutu kat'i delil
Sübutu (lafzı) kesin fakat bu lafızların gösterdiği mana zanni (anlamı tereddütlü) ise bu tür delillere sübutu kat'i, manaya delaleti zanni delil denir.

Bu tür delillerin birkaç anlam barındırma ihtimali vardır. Bu tür ayet ve hadislerden çıkartılan emirler vacip, yasaklar tahrimen mekruh sayılır.

Sübutu zanni delil
Ahad hadislerin sübutu, yani lafzının gerçekleşip gerçekleşmediği kesin değildir. Bu hadislerin lafızları zannidir (Hz. Peygamber tarafından söylenip söylenmediği şüphelidir.) fakat anlam (mana) yönünden nettir, karşı ihtimali akla getirmez.

Ahad hadislerden çıkartılan emirler sünnet, yasaklar (nehiy) mekruh olur.

Zanni delalet
Zanni delillerin sübutu da manaya delaleti de zannidir. Hem lafzı hem de manasının muhtemel anlamları vardır. Bazı ahad hadisler böyledir.

Zanni delillerden çıkartılan emirler (talepler) müstehab, yasaklar (yapılmaması istenen şeyler) tenzihen mekruh olur.
Bu alana not ekleyebilirsiniz.
Başka bir sorunuz mu var?
Yorumlar (0)

Henüz yorum yapılmamış.

İlgili Konu
Kelamda Bilgi
İlgili Kayıtlar
Benzer Kayıtlar
İlginizi Çekebilir